"Ik zie het elk jaar terug: kinderen die alles kunnen opzoeken, maar niet meer gewend zijn om zelf te kijken"
Ellen Verstraeten staat 22 jaar voor groep 4. We spraken haar over aandacht, verveling, en waarom één simpel apparaat op haar tafel meer effect heeft dan de digiborden waar de school in investeerde.
Woensdagochtend. Vier kinderen, één schermpje.
Je zegt dat kinderen niet meer gewend zijn om te kijken. Wat bedoel je daarmee?
Kijken is iets anders dan zien. Als ik nu een blaadje op tafel leg en vraag wat ze zien, dan zeggen ze binnen twee seconden "een blaadje" en dan zijn ze klaar. Twintig jaar geleden duurde dat ook niet lang hoor, laten we niet doen alsof vroeger alles beter was. Maar wat ik nu mis is dat tweede moment, waarop een kind denkt: wacht even, wat is dat daar aan de rand.
En dat komt door schermen?
Deels. Maar ik vind dat een makkelijk antwoord. Wat ik écht zie, is dat kinderen gewend zijn geraakt dat er altijd iets nieuws komt. Er is altijd een volgend filmpje. Dus als iets niet meteen wat oplevert, ga je door. Dat is geen luiheid, dat is aangeleerd.
"Kinderen zijn niet minder nieuwsgierig geworden. Ze krijgen alleen bijna nooit meer iets voorgeschoteld dat niet meteen alles weggeeft."
Je hebt sinds vorig jaar een digitale microscoop in de klas. Hoe kwam dat?
Een vader van een leerling had er thuis een gekocht en zijn zoon bleef er maar over vertellen. Hij bood aan om hem een week uit te lenen. Ik heb toen ja gezegd omdat ik het zielig vond om nee te zeggen, eerlijk gezegd. Ik dacht: leuk voor één les.
Waarom werkt dat beter dan een foto op het digibord?
Omdat het van hén is. Een foto op het bord is iets dat iemand anders heeft gemaakt. Als een kind zelf een blaadje van het schoolplein haalt en dat eronder legt, dan is het zijn blaadje. Dat verschil is enorm. Ik heb kinderen die zich normaal nergens voor melden, die met halve takken kwamen aanzetten.
Waarom een model met een scherm en niet een gewone schoolmicroscoop?
Die hebben we ook, drie stuks, in de kast. Die gaan er twee keer per jaar uit. Het probleem is niet het apparaat, het is de organisatie: bij een oculair kijkt één kind, en tweeëntwintig kinderen wachten. Dan is de les voorbij voordat iedereen is geweest. Met een scherm kijkt de halve klas mee en praten ze er ook nog met elkaar over.
"Het schermpje maakte er een gesprek van. Bij het oculair was het een wachtrij."
Ouders vragen je vast om advies. Wat zeg je dan?
Drie dingen. Eén: koop er geen met een oculair voor een kind onder de acht, dat wordt niks. Twee: het moet aan kunnen zonder dat jij erbij hoeft te helpen, anders gebeurt het alleen als jij tijd hebt en dat is bijna nooit. Drie, en die vergeten mensen: zorg dat er een opdrachtenlijstje bij zit. Een kind dat een microscoop krijgt zonder idee wat het moet zoeken, kijkt naar één blaadje en zet hem weg.
Welke staat er bij jou in de klas?
De Avonturen Microscoop, die van 49,95. Niet omdat het de beste optiek is die er bestaat, want dat is het niet. Maar hij doet precies de drie dingen die ik net noemde. Aanzetten, beeld staat er, kind kan het zelf. Er zit een e-book met opdrachten bij en daar heb ik in de klas ook dingen uit gehaald.
Tot slot: heeft het effect op hoe kinderen leren?
Ik ga niet beweren dat kinderen er betere cijfers van halen, want dat weet ik niet en dat heeft niemand gemeten. Wat ik wél zie is dat er weer vragen komen. En vragen zijn het begin van alles wat ik doe.
Avonturen Microscoop — 49,95
Digitale microscoop met HD-scherm. Aanzetten, iets eronder leggen, één knop draaien. Vanaf 4 jaar.
de uitspraken zijn van de geïnterviewde.
Reacties van lezers
Dat punt over die wachtrij bij het oculair — zo waar. Ik ben zelf ook leerkracht en onze microscopen staan om precies die reden in de kast.
Fijn dat ze eerlijk zegt dat het geen betere cijfers oplevert. Daar word ik altijd wantrouwig van bij dit soort stukken.
Wij hebben hem na dit stuk besteld voor onze dochter van 7. Het advies over dat opdrachtenboekje klopt: de eerste week heeft ze alles afgewerkt wat erin stond.